Yalnızca insan zamanın farkında; diğer tüm canlılarınsa bu farkındalıklarının olduğuna ilişkin bilim bize henüz yeni bir şey söylemiş değil.
“Zaman”sa insan için değişimin farkında olmak. Çünkü ölümlü olduğunu biliyor. “Kendi”nin farkına varışından başlayarak gözlemlediği kendini algısının ve içinde bulunduğu nesnel koşulların durmaksızın değişimi onda “zaman” diye adlandırdığı bir dışsal boyut farkındalığı yaratıyor. Oysa “zaman” yalnızca özne varsa var, varlık varsa var. Öznenin bittiği yerde “zaman” da bitiyor.
Yeryüzündeki tüm insanların birdenbire yok olduklarını varsayalım! Bu durumda bize “zaman”ı kim anlayıp anlatacaktır? Öyle ya, ben öldüysem benim “zaman”ım bitmiştir, “zaman” artık yoktur.
Ve “zaman” ölçüm girişimleri de bilemeyeceğimiz bir geçmişteki insanın yeryüzü ile güneşin sonsuz gibi algılanan devinimlerini yaşamsal bir önemde gözlemleyerek bugünlere kadar gelmiş ve aklımızın alamayacağı ölçüm birimlerine dek ayrıntılandırılmıştır.
Stonehenge dikitlerinin çembersel diziliminin ve piramitlerin mimarisinin büyüsüyle efsunlanırken aniden Göbeklitepe gibi arkeolojik bir şok ile sarsılmamızda binlerce yıl önceki insanın fizik ve metafizik varoluşu anlayabilmek için ne denli büyük çabalar gösterdiğini görebiliriz.
Albert Einstein’ın da dediği gibi “zaman bir yanılgı”dır. Doğar, büyür, yaşlanır ve ölürüz: Buna biz yaşam diyoruz. “Zaman”, işte bu A noktasından B noktasına giderkenki tüm iç ve dış değişimlerin toplamıdır. Ötesi “hiç”tir.
Dünya dediğimiz bu sahneye milyonlarca yıllık evrim sürecinin şimdimize kadarki değişimi sonunda başımızı kaldırıp çevremize baktığımızda tek gördüğümüz şey “ölümlülük bilinci”mizdir.
“Zaman”, insanın bireysel ve kitlesel düzeyde varlık kronolojisidir.
Ne yaşanmışlıkları yeniden deneyimleme ne de bizleri bekleyen varoluşsal olasılıkları sıfır hatayla ölçebilme yetkinliğimiz vardır.
“Kendi”mizi kandırmadan yaşayabilmeyi hep birlikte becerebilirsek işte o zaman “zaman”ın ötesine geçmiş olacağız!
Bizim dışımızdaki gerçeklik buna izin verecek midir, hiç birimiz bilemiyoruz.
Fikret Yıldırım
Görsel | fizikist.com
