Çok değil, 40 – 50 yıl öncesinin insanlarının bugün artık hiç rastlanmayan özelliklerinden biriydi: Mesleği ya da işi onuruydu insanın.
Bu anlayış ve erdeme göre kurulurdu yaşamlar ve ilişkiler, bu şiarın alçakgönüllülüğüyle işlerini yapardı insanlar. Onlar için seçtikleri meslek ve yaptıkları iş toplum içindeki saygınlıklarını belirlerdi. Nazım Hikmet’in dediği gibi “yapıcılar türkü söyler”di, hipokrat yeminiyle çalışırdı doktorlar ve hekimler, Cumhuriyet’in ilkeleriyle yetiştirirdi öğrencilerini öğretmenler.
Söz senetti, öz haktı hukuktu. İnsanlar, geride kalan aile bireylerine ve içinde yaşadıkları topluma temiz ve onurlu bir isim bırakmanın iç huzuruyla terk ederlerdi bu dünyayı. Bir başka deyişle, gelip geçtikleri bu dünya albümüne en temiz ahlâk elbiseleriyle gülümseyerek poz vermek için can atarlar ve bu yolda veda ederlerdi.
Thomas More’un 1516’da yazdığı Ütopya’sından bu yana geçen 500 yılın sonunda geldiğimiz zaman durağında, toplumsal adaletin ve evrensel mutluluğun çok çok ötelerine düşmüş olduğumuz apaçık ortada.
Günümüzün aç gözlü ve doyumsuz insanı, sürekli ve hızla uzaklaştığı kendinden ve buna bağlı olarak da içinde yaşadığı toplumuna yabancılaşarak yalnızlığının soğuk dehlizlerinde nefes almakta zorlanmaktadır. Artık “biz” yoktur, “kendi” yoktur; varsa yoksa “ben” vardır.
Ve şimdi geldiği istasyonda ruhu üşümektedir: Fark edilmelidir, görünmeli ve görülmelidir, beğenilmelidir, sürekli alkışlanılmalıdır, yoksa bu acımasız yaşama katlanamayacaktır. Yediğini gösterecektir, içtiğini gösterecektir, gittiği yerleri anı anına resmedip paylaşacaktır, “bakın bakın ben ne kadar mutluyum”u biteviye oynamak gibi bir girdabın sarmalına düşmekten kurtulamayacağı açmazlara girecektir.
İşte bu nedenle de 40 -50 yıl önceki insanın aksine hep “şimdi”ye ve “an”a poz verecektir ve bu pozları da ilgisiz altyazılarla cilâlama yoluna gidecektir.
Evet; egodan beslenen canavar kapitalizmin ürettiği yeni insan “ya kapitalizm canavarının dokuz başını koparacaktır ya da kendi ürettiği canavarıyla birlikte yeryüzünden silinip gidecektir”.
Geleceği kurtarıp kuracak olan, yeniden “kendi”ne gidip bulabilen “insan” olacaktır.
Aksi durumda dünyayı “hamam böcekleri”ne terk edecektir.
Fikret Yıldırım
Foto | Ara Güler
